Je weet eigenlijk al een tijdje dat je het gesprek moet voeren.
Een collega komt afspraken steeds net niet na. Een medewerker laat gedrag zien waar je last van hebt. Of er gebeurt iets in een samenwerking waar je iedere keer met een vervelend gevoel vandaan komt.
Je neemt je voor om het bespreekbaar te maken.
Alleen komt het moment nooit helemaal goed uit. Je wilt eerst even kijken of het nog een keer gebeurt. Je hebt nu geen tijd om er rustig voor te gaan zitten. Of je denkt: misschien maak ik het groter dan het is.
Dus wacht je.
En ondertussen voer je het gesprek wel. Alleen niet met degene om wie het gaat.
Je voert het in je hoofd.
Onderweg naar huis bedenk je wat je eigenlijk had willen zeggen. Je bespreekt de situatie met iemand anders. Bij een volgende gebeurtenis denk je: zie je wel, daar gaan we weer.
Het gesprek dat je uitstelt, verdwijnt daarmee niet. Het krijgt steeds meer lading.
Dat vind ik interessant aan gesprekken die we voor ons uitschuiven.
We denken soms dat we iets nog niet bespreekbaar hebben gemaakt, terwijl het waarschijnlijk al invloed heeft op hoe we met de ander omgaan.
Misschien ben je korter in je reactie. Houd je iets meer afstand. Controleer je vaker of iets wel gebeurt. Of merk je dat je irritatie inmiddels veel sneller oploopt.
De ander kent ondertussen jouw binnenwereld niet.
Die weet misschien helemaal niet dat jij al drie weken ergens mee rondloopt.
En zo kan er een behoorlijk verschil ontstaan tussen wat er feitelijk tussen jullie is besproken en het verhaal dat zich ondertussen in jouw hoofd heeft ontwikkeld.
Bij lastige gesprekken gaat veel aandacht naar de vraag: hoe moet ik dit zeggen?
Welke woorden gebruik ik? Hoe geef ik feedback? Hoe zorg ik dat iemand zich niet aangevallen voelt?
Nuttige vragen.
Ik vind een andere vraag minstens zo interessant:
Misschien wil je de goede relatie behouden. Je verwacht weerstand. Je bent bang dat iemand emotioneel reageert. Je twijfelt of jouw irritatie wel terecht is. Of je weet dat je na het uitspreken van je grens ook consequent moet zijn.
Dan vertelt het uitstellen van het gesprek je iets.
Over wat jij spannend vindt. Over wat je belangrijk vindt. En misschien ook over wat jij nodig hebt om steviger in dat gesprek te kunnen staan.
Dat is precies waarom ik werk zo vaak als een spiegel zie.
Situaties waar je steeds tegenaan loopt, zeggen iets over de mensen met wie je werkt en kunnen tegelijkertijd waardevolle informatie geven over jezelf.
Wanneer je een lastig gesprek voor je uitschuift, zou ik daarom niet meteen beginnen met het schrijven van de perfecte openingszin.
Pak eerst eens een vel papier en maak onderscheid tussen drie dingen:
1. Wat is er feitelijk gebeurd?
Wat heb je daadwerkelijk gezien, gehoord of afgesproken? Beschrijf het zo concreet dat een camera het bij wijze van spreken had kunnen registreren.
2. Welk verhaal heb jij daar inmiddels van gemaakt?
Welke conclusies trek je over de ander? Welke verwachting heb je over hoe het gesprek zal verlopen? En welke betekenis geef je aan wat er gebeurd is?
3. Wat wil jij bespreekbaar maken?
Waar gaat het je werkelijk om? Wat wil je dat de ander na het gesprek begrijpt en wat heb jij zelf uit te spreken?
Alleen dat onderscheid kan al veel rust geven.
Je hoeft dan niet het hele verhaal dat zich in je hoofd heeft opgebouwd mee te nemen naar het gesprek. Je kunt terug naar wat er daadwerkelijk speelt en van daaruit contact maken.
Een lastig gesprek vraagt natuurlijk communicatieve vaardigheden. Luisteren, vragen stellen, helder formuleren en kunnen omgaan met een reactie die anders is dan je had gehoopt.
En toch begint er vaak al iets vóórdat je tegenover elkaar zit.
Bij jezelf.
Bij de spanning die je voelt, de aannames die je hebt opgebouwd en de reactie die je probeert te voorkomen.
Dus als er op dit moment een gesprek door je hoofd speelt dat je nog niet hebt gevoerd, begin dan eens hier:
Wat probeer ik te voorkomen door dit gesprek uit te stellen?
En als je daar een antwoord op hebt:
Wat vraagt het van mij om het wél aan te gaan?
Misschien wordt het gesprek daarmee niet ineens comfortabel.
Je stapt er waarschijnlijk wel een stuk bewuster in.
Het uitstellen van lastige gesprekken is één van de tien situaties uit De Werkspiegel™. Een praktische spiegel voor professionals en leidinggevenden die nieuwsgierig willen kijken naar wat terugkerende situaties op hun werk over henzelf kunnen vertellen. De Werkspiegel gebruikt daarvoor onder andere situaties rond verantwoordelijkheid, delegeren, grenzen, aanpassen en frustratie wanneer anderen niet in beweging komen.
Een potentiële samenwerking begint alijd met een ontmoeting in de vorm van een kennismakingsgesprek.
Geen verkoopmoment. Geen verplichting.
Wel een open en eerlijk gesprek waarin we samen kijken:
Je hoeft het nog niet te weten. Wel bereid te zijn om stil te staan. Er is ruimte voor reflectie, rust en voor wat nog geen woorden heeft.